Τα Θεοφάνεια είναι μια μεγάλη εορτή του Χριστιανισμού, σε ανάμνηση της Βάπτισης του Ιησού Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό από τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο (ή Βαπτιστή). Γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 6 Ιανουαρίου και είναι η τρίτη και τελευταία εορτή του Δωδεκαημέρου, που ξεκινά με τα Χριστούγεννα.
Στους πρώτους Χριστιανικούς αιώνες, την ημέρα των Θεοφανείων γινόταν και ο φωτισμός, δηλαδή το βάπτισμα των κατηχουμένων, από το οποίο η γιορτή των Θεοφανείων ονομάστηκε και γιορτή των Φώτων. Ο ευαγγελιστής Ιωάννης, στο ευαγγέλιό του, αναφέρει τη σχέση της Βάπτισης του Χριστού και του μυστηρίου του βαπτίσματος.
Το όνομα της εορτής προκύπτει από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας, που σύμφωνα με τις Γραφές συνέβη κατά τη Βάπτιση του Ιησού.
Όταν ο Ιησούς έγινε 30 ετών βαπτίστηκε στον Ιορδάνη Ποταμό από τον Ιωάννη τον Πρόδρομο, που ήταν έξι μήνες μεγαλύτερός του και ασκήτευε στην έρημο, κηρύσσοντας το βάπτισμα της μετανοίας. Τη στιγμή της Βάπτισης, κατέβηκε από τον ουρανό το Άγιο Πνεύμα υπό μορφή περιστεράς στον Ιησού και ταυτόχρονα ακούσθηκε φωνή εξ ουρανού που έλεγε: «Ούτος εστί ο Υιός του Θεού ο αγαπητός, δια του οποίου ευδόκησε ο Θεός να σώσει τους αμαρτωλούς». Το γεγονός αυτό έχουν καταγράψει οι τρεις από τους τέσσερις Ευαγγελιστές, ο Μάρκος, ο Ματθαίος και ο Λουκάς
Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος μιλά, για το βάπτισμα του ύδατος, το οποίο εκείνος υπηρετούσε σύμφωνα με τη θεία εντολή, και εξηγεί, ότι ο ερχόμενος Χριστός θα το μετέτρεπε σε βάπτισμα Πνεύματος, με το οποίο θα εισέρχονταν οι άνθρωποι στη βασιλεία του Θεού: Ο Ιωάννης μαρτύρησε και είπε, ότι «είδε το Πνεύμα να κατεβαίνει σαν Περιστερά από τον ουρανό και να μένει πάνω Του».
Στο υπερφυσικό αυτό γεγονός, για πρώτη φορά αποκαλύπτονται ενεργά μαζί και τα τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος: ο Θεός Πατήρ, με τη φωνή Του, που ήρθε από τον ουρανό· ο Υιός, ως Θεάνθρωπος, που βαπτίζεται και το Άγιον Πνεύμα, που κατέρχεται στον Ιησού, για να επιβεβαιώσει τα λόγια του Πατέρα.
Τρία γεγονότα, μεγάλης σημασίας παρατηρούμε, κατά την ώρα της Βαπτίσεως του Κυρίου:
• Ανοίγεται ο ουρανός. Με την παρακοή των Πρωτοπλάστων, του Αδάμ και της Εύας, όχι μόνον η πόρτα του επίγειου Παραδείσου είχε κλειστεί, αλλά και του ουράνιου. Για τον άνθρωπο έμενε κλειστός ο πνευματικός ουρανός, η ουράνια βασιλεία του Θεού. Τώρα με την παρουσία του βαπτιζομένου και προσευχομένου Κυρίου Ιησού Χριστού άνοιξε ο Ουρανός. Έτσι ανοίχθηκε για μας η νέα οδός η οποία μας εισάγει στον πνευματικό Ουρανό.
• Το Άγιον Πνεύμα κατέρχεται "ἐν εἴδει περιστερᾶς". Η περιστερά είχε δώσει σημείο στον Νώε ότι σταμάτησε ο κατακλυσμός. Ετσι και τώρα το Άγιο Πνεύμα εγκαθιδρύει μια νέα εποχή, την νέα περίοδο ειρήνης, χάριτος και ελπίδας του Θεού προς τον άνθρωπο.
• Ηρθε φωνή από τον ουρανό, η φωνή του Θεού Πατέρα, με την οποία καθιερώνεται δημόσια η αναγνώριση του Ιησού Χριστού στη μεσσιανική αποστολή Του. Και από αυτή τη στιγμή ο Θεάνθρωπος Κύριος αρχίζει επίσημα το έργο Του, για τη σωτηρία των ανθρώπων.
ΓΚΟΝΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ - Θεολόγος
