Τη συγκλονιστική ταινία -πρώτης προβολής - ΦΟΝΙΣΣΑ είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν σήμερα οι μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου του Νέου Σχολείου στο σινέ ΒΑΛΙΑ. Εξαιρετικές ερμηνείες προσέγγισαν το φοβερό έργο του ανεπανάληπτου ηθογράφου Αλ. Παπαδιαμάντη.
Ο φιλόλογος κ Ιωάννης Ντεβές προλόγισε το έργο και μας υπενθύμισε τα κύρια χαρακτηριστικά της γραφής του μεγάλου δημιουργού.
Συγκεκριμένα:
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ
Γιος φτωχού ιερέα, γεννήθηκε στη Σκιάθο, φοίτησε, με διακοπές, σε γυμνάσια της Χαλκίδας, του Πειραιά και της Αθήνας. Σε ηλικία 23 ετών γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή. Οι οικονομικές δυσκολίες τον ανάγκασαν να διακόψει τις σπουδές του και να στραφεί στον βιοπορισμό, καθώς εργάστηκε κυρίως ως μεταφραστής σε εφημερίδες.
Έζησε με στερήσεις και πέθανε στη Σκιάθο.
Ήταν άνθρωπος βαθύτατα θρησκευόμενος, αφού άλλωστε η οικογένειά του ζούσε με θρησκευτικότητα και για αυτό ονομάστηκε και κοσμοκαλόγερος. Είναι ταπεινός και μοναχικός.
Άρχισε το συγγραφικό του έργο με ιστορικά, περιπετειώδη και ρομαντικά μυθιστορήματα, αλλά αργότερα στράφηκε στο διήγημα. Θεωρείται ο κυριότερος εκπρόσωπος του ηθογραφικού διηγήματος και είναι διηγηματογράφος - ψυχογράφος [Νέα Αθηναϊκή Σχολή].
Το έργο του το διακρίνει
• βαθιά θρησκευτική πίστη,
• προσήλωση στην παράδοση,
• συγκατάβαση στις ανθρώπινες αδυναμίες και συμπάθεια στις δυστυχίες,
• ρεαλισμός
• ευαισθησία απέναντι στη φύση και στη ζωή.
• Η γλώσσα του είναι ιδιότυπη, κυρίως καθαρεύουσα στην αφήγηση και στην περιγραφή στην οποία είναι κορυφαίος, δημοτική με συχνούς ιδιωματισμούς της Σκιάθου στα διαλογικά μέρη.
• Βασικό χαρακτηριστικό των έργων του ήταν η συνύπαρξη του καλού με το κακό. Η πάλη του καλού με το δαιμονικό και το μεταφυσικό κακό.
• Ο θάνατος κάνει αισθητή την παρουσία του στα κείμενά του.
Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα, έχει πολλά από τα παραπάνω χαρακτηριστικά. Η φόνισσα είναι γραμμένη στην καθαρεύουσα, αποτελείται από 17 κεφάλαια και δημοσιεύθηκε στα Παναθήναια σε συνέχειες από τον Ιανουάριο ως τον Ιούνιο του 1903, έχοντας υπότιτλο «κοινωνικόν μυθιστόρημα». Η πλοκή εκτυλίσσεται στην ιδιαίτερη πατρίδα του συγγραφέα, τη Σκιάθο.
Πλοκή:
Κεντρικό πρόσωπο είναι η Φραγκογιαννού, μια ηλικιωμένη χήρα, που έζησε βασανισμένη ζωή σαν παιδί, ως σύζυγος, ως μήτηρ και ως τήθη(γιαγιά), μαθημένη πάντα να υπηρετεί χωρίς αντιρρήσεις τους ανθρώπους του περιβάλλοντός της. Η πείρα τής δίδαξε ότι η ζωή για μια γυναίκα είναι γεμάτη βάσανα και πίστευε ότι η γέννηση ενός κοριτσιού δεν φέρνει τίποτα άλλο παρά δυστυχία, ιδίως εάν είναι φτωχή.
Ένα βράδυ καθώς ξενυχτάει στην κούνια της άρρωστης νεογέννητης εγγονής της, περνούν από το μυαλό της όλες οι δύσκολες στιγμές της ζωής που έζησε. Το μυαλό της θολώνει και σκοτώνει το βρέφος προκαλώντας του ασφυξία, ενώ ο θάνατος θεωρείται από τον γιατρό φυσιολογικός. Αν και αρχικά νιώθει τύψεις, κατά βάθος δεν μετανιώνει για την πράξη της. Αντίθετα, τής γίνεται έμμονη ιδέα ότι η μοίρα την έχει τάξει να σώσει τον κόσμο απαλλάσσοντάς τον από μικρά κορίτσια.
Τα επόμενα εγκλήματά της έχουν ως θύματα τρία μικρά αθώα κοριτσάκια, χωρίς πλέον καθόλου τύψεις, αλλά και χωρίς να είναι σε θέση να συνειδητοποιήσει το κακό που έχει κάνει. Η χωροφυλακή την υποψιάζεται και αποφασίζει να τη συλλάβει, με αφορμή όμως ένα έγκλημα που δεν έχει διαπράξει. Ένα κοριτσάκι πνίγηκε μέσα σε ένα πηγάδι και κοντά του βρισκόταν η Φραγκογιαννού. Αν και ευχήθηκε να πνιγεί το παιδί, η ίδια ποτέ δεν το έσπρωξε.
Στην προσπάθειά της να ξεφύγει από τους χωροφύλακες, η Φραγκογιαννού αποφασίζει να καταφύγει στο ερμητήριο ενός ασκητή και να του εξομολογηθεί τα αμαρτήματά της. Την στιγμή όμως που προσπαθεί να ξεπεράσει ένα στενό πέρασμα, η παλίρροια την προλαβαίνει και η γερόντισσα πεθαίνει, ανάμεσα στην ανθρώπινη και τη θεία δίκη.
Το κείμενο
Το κείμενο έχει δεχθεί μία σειρά αναλύσεων τόσο από λογοτεχνικής, όσο και από εγκληματολογικής και ποινικής προσέγγισης. Ο τρόπος που ο συγγραφέας προσπάθησε να διεισδύσει στην ψυχή της ηρωίδας θεωρήθηκε μοναδικός, την στιγμή που παράλληλα μεταφέρεται στον αναγνώστη ο ευρύτερος περίγυρος του νησιού, η θέση της γυναίκας στη μικρή κοινωνία και οι αντιθέσεις μεταξύ των φτωχών χωρικών και των ανώτερων κοινωνικά στρωμάτων.
Κατά το νεοελληνιστή Λίνο Πολίτη «Η Φόνισσα είναι ένα δυνατό έργο ψυχογραφικό· η γυναίκα αυτή με την αβυσσαλέα ψυχολογία, που τοποθετείται έξω από την ανθρώπινη κοινωνία, είναι ένα πρόσωπο αινιγματικό και ολότελα ξένο από τους αφελείς νησιώτες που γεμίζουν τα άλλα του διηγήματα. Η ψυχολογική περιγραφή δίνεται με τελείως διαφορετική αδρότητα...».
Άλλοι μελετητές βρίσκουν στη Φόνισσα απηχήσεις από το μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι Έγκλημα και Τιμωρία.
Σας το συστήνουμε ανεπιφύλακτα!Ευχαριστούμε πολύ το σινέ ΒΑΛΙΑ.
